USC na ziemiach polskich

w latach 1808-1825

            Wstępem do artykułu na temat przepisów USC na terenie Księstwa Warszawskiego jest cytat z opracowania; Historia rejestracji stanu cywilnego na ziemiach polskich, autorstwa Michała Szerszenia – zastępcy kierownika USC Warszawa.

         Prowadzenie aktów stanu cywilnego w postaci ksiąg było zwyczajem stosowanym na terenie Europy, co najmniej od czasów średniowiecza. Początkowo zapisy dotyczyły przede wszystkim chrztów oraz zgonów. Rejestrację małżeństw wprowadził sobór trydencki (1543-1563). Postanowienia soboru zaczęto stosować na terenie I　Rzeczypospolitej od roku 1577. Duchowni mieli obowiązek utrzymywania przy kościołach ksiąg chrztów, zgonów, a　także zapisywania osób zaślubionych, świadków, miejsca i czasu zawarcia ślubu. Wszystkie te księgi nazywano metrykami. Warszawski sejm konwokacyjny z 1764 roku nadał metrykom formalny charakter ksiąg publicznych, który faktycznie posiadały już, co najmniej od początku XVIII w.

Od 1　maja　1808　r. w oparciu o francuski kodeks cywilny (Kodeks Napoleona) wprowadzono na terenie ówczesnego Księstwa Warszawskiego, czyli w częściach zachodniej i centralnej dawnej Rzeczypospolitej, akta stanu cywilnego. Prowadzenie i utrzymanie ksiąg zostało powierzone proboszczom. Jednocześnie nałożono na nich obowiązek sporządzania aktów stanu cywilnego przed dokonaniem religijnych czynności. Pierwszeństwo uzyskiwała data urodzenia przed datą chrztu, data śmierci przed obrzędem pochówku.

W czerwcu 1825 roku na obszarze tzw. Królestwa Polskiego (znajdującym się w ścisłym sojuszu i pełnej zależności od Rosji) wydano pierwszą księgę kodeksu cywilnego, który akta stanu cywilnego połączył z metrykami kościelnymi. Obrządek religijny ponownie uzyskał pierwszeństwo przed sporządzeniem aktu stanu cywilnego. Do sporządzania aktów dla osób wyznań niechrześcijańskich, zgodnie z postanowieniami kodeksu, wyznaczony został burmistrz.

Redaktor, lipiec 2011 r.

Źródło;
1/ Kodex Napoleona Xięstwu Warszawskiemu Artykułem 69tym Ustawy Konstytucyiney Roku 1807 dnia 22. lipca za prawo cywilne podany, z niektóremi odmianami na Seymie Warszawskim w roku 1809 od Nayiaśnieyszego Pana szczęśliwie nam panuiącego Fryderyka Augusta dekretem roku tegoż 1809 dnia 18 marca potwierdzonemi, Warszawa 1810,
http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/docmetadata?id=757&from=pubstats
2/ Historia rejestracji stanu cywilnego na ziemiach polskich, autor: Michał Szerszeń, USC Warszawa
http://usc.um.warszawa.pl/warto-wiedziec/troche-historii

 Kodeks Napoleona