••czwartek•, 11 •października• 2012 07:40• |
Dawniej terminem w?o?cianin okre?lano rolnikw, ch?opw, parobkw. By?a to szeroka warstwa spo?eczna, uciskana w dziejach Polski przez szlacht?, urz?dnikw krlewskich, pozbawiona szans na nauk? pisania i czytania swoich dzieci.
Szukaj?c swoich przodkw badamy wiele metryk stanu cywilnego, gdzie wypisani s? w?o?cianie. Zastanawiamy si? wwczas lub prbujemy odtworzy? jak wygl?da?a praca, ?ycie, stosunki rodzinne takiego w?o?cianina zwyk?ego cz?owieka osaczonego przez szlacht? i urz?dnikw. Cz?sto oskar?anych za niepowodzenia wojenne i gospodarcze swoich panw.
Musieli przystosowa? si? do zmieniaj?cego si? ?wiata, cz?sto w?druj?c za prac? i domem dziesi?tki kilometrw po bagnistych terenach, pokonuj?c przeciwno?ci losu.
Prze?ywali wiele smutkw, bo i ?miertelno?? w ich rodzinach by?a wysoka brak funduszy na leczenie swojej rodziny, cz?sto nieprzychylno?? lekarzy wykszta?conych osb.
Dzi?ki starym zapiskom mo?emy po cz??ci odtworzy? ?ycie w?o?cianina i odda? w pewnym sensie spo?ecze?stwu informacje, ktre wzmiankuj? o trudnym ?yciu tych ludzi w dawnych wiekach.
Na podstawie akt prawno maj?tkowych Wincentego ?ukomskiego i jego syna Franciszka krewnych mojej prababci Genowefy ?ukomskiej z Sobtki w pow. ??czyckim, ma??onki Jzefa Wasiak, przedstawi? Pa?stwu Regulamin Powinno?ci W?o?cianina.
Regulamin Powinno?ci W?o?cianina
Dla ustalenia porz?dku w odbywaniu przez w?o?cian powinno?ci Dworowi przynale?nych, i dla ochronienia tych?e W?o?cian od wydarzy? si? mog?cych na stron? ich uci??liwo?ci przy szczeg?owych Tradycyi Dbr Ko?cielca(?) JW. Genera?a Hrabi Krauz na fundamencie przepisw Ekonomiczno Skarbowych i trwaj?cych w tych Dobrach zwyczajw. Dekretem S?du Referendaryi Koronnej z dnia 28 czerwca 178(4)4 roku obj?tych jak niemniej Aktu podawczego pro 18 3238 ktry tylko co do sposobu odbywania powinno?ci do rzeczonego dekretu odwo?uj? si?, wynik?a potrzeba do odbywania powinno?ci W?o?cia?skich nast?puj?ce wskaza? zasady.
1
Jakie po Szczegle powinno od W?o?cian Dworowi przynale?? wskazuje Tabela prestacyjna przynosz?ca wiadomo?ci tak i ilo?ci dni w naturze odby? si? winszych jak te? w wysoko?ci op?aca? si? maj?cego czynszu tudzie? uiszczaniu Osepu i Danin.
2
Poniewa? w Tabllach prestacyjnych zbyt ma?a ilo?? pa?szczyzny Sprz??ajnej jest zamieszczon? i W?o?cianie po wi?kszej cz??ci pa?szczyzn? pusz?, w Tabellach maj? wykazan? obowi?zani s? przeto tak na mocy zwyczaju od dawna praktykowanego jako te? rozporz?dzenia Komnejszyi Rz?dowej Przychodow i W arku zd. 224 stycznialutego 1836 roku Nr 10, 108, w miar? potrzeby Gospodarskiej odbywa? Dworowi pa?szczyzn? Sprz??ajn? za potr?ceniem dwch dni pieszych i nawzajem.
3
Pa?szczyzna sta?a winna by? w tydzie? regularnie odrabiana piesza ludzmi do pracy zdolnemi, ci?g?a za? z nale?ytym sprz??acim. W?o?cianin za pa?szczyzn? do robt dworskich u?yty w Miesi?cach Kwietniu i Maiu o wschodzie s?o?ca wychodzi?, a o zachodzie schodzi?, w Czerwcu i Lipcu po wschodzie s?o?ca to jest o godzinie 5 przybywa?, a o 8 godzinie odchodzi?. W Sierpniu i Wrze?niu od samego wschodu a? do zachodu S?o?ca robocizn? odbywa?, za? w pa?dzierniku a? do ostatnich dni Marca o samym poranku wychodzi?. Wszelka robota ma by? z najwi?ksz? usilno?ci? wykonywana, gdy? wszelkie niedok?adno?ci w dniu nast?pnym sprostowane by? musz?. Przy ka?dej robocie zostawia si? W?o?cianom odpoczynku latem godzie? dwie w po?udnie oraz na ?niadanie i podwieczorek proporcjonalne wytchani?cie, w zim? za? w po?udnie godzin? jedn?.
4
W?o?cianie za dzie? pa?szczyzny sprz??ajnej winni s? w?asnem sprz??ajom. Wybra? pr?tw o 7 12 ?okcia trzymaj?cych 200 dwie?cie z Redli 400. Zw?oczy? pr?tw II 7 12 ?okcia trzymaj?cych 600 sze??set.
Do wywzki zbo?a czy to na targ lub w inne miejsce rachnie si? i trzy mile z powrotem z ?adunkiem na fosn? sze? mo?e by? wi?kszy jak pszenicy, ?yta, lub Tatarki Karcy 5 za? J?czmi?nia Karcy 6 a owiec kar osiem, w miar? wi?c odleg?o?ci uskutecznionej wywozi? pa?szczyzna przyjmowan? by? powinna. Wszelkie za? op?aty z powy?szych wywzek wynik?e jako to Drogowego, Mostowego, Grobelnego, przewozowego i inne tym podobne Dwr wy??cznie ponie?? winien.
5
Robocizna r?czna czyli piesza nie ma wymiaru prcz m?cki ktrej si? liczy jeden dzie? pieszy. Oziminy snopkw 30 Ja?yny 45 wi?zi ordynaryjnej a nie Kneb?owej, dlatego wszelka inna robocizna odbywa? si? pod dozorem Dworu z odpoczynkiem wy?ej opisanym.
6
Czynsze pod jakimi b?d? nazwami w Gotowiznie wedle Tabelli prestacyjnej Dworowi przynale?nej regulacyja Marcina czyli wd: 11 listopada ka?dego roku W?o?cianie s? obowi?zani op?aca?, rwnie? osepy o ile takowe od nich nale?? w dobrem i czystem ziarnie na miar? sprawiedliw? Warszawsk? pod strych oddawa? i wszelkie daniny w dobrem gatunku uiszcza?.
7
Wszelkie podatki skarbowe i sk?adki do kas obwodowych nale?ne tudzie? Dziesi?ciny Duchowne wedle uk?adw, z Grantw i z dymw wszystkich W?o?cianie obowi?zani op?aca?, za wszelkie za? dymy Folwarczne Karczmy M?yny tudzie? puste osady po w?o?cia?skie w u?ytku dworu zostaj?ce JW obdarowany op?aca? powinien, w jakim celu przy Tradycyi obecnej wykazano szczeg?w ile w obowi?zku, a So?tysw miejscowych powinno?ci? b?dzie a takowe przepisanem terminie upomie? si?. Tem sposobem zabrane nale?no?ci przez po?rednictwo So?tysw miejskich i wybranej Starzyzny z G do miejsc i kas oznaczonych, nale?y jak najregularniej odnowi? i kwity z uiszczenia si? zyskiwa?. Zastrzega si? do kasowania w?a?ciwego st?pla.
Pawe? Wasiak 10.10.2012 r.