Nieznany film z 1944r.
••piątek•, 10 •maja• 2019 20:37• |
Genealogiczne opowie?ci,
czyli nieznany film z 1944 roku
Niespe?na 2 lata temu w bazie informacyjnej niemieckiej firmy z Kolonii odnale?li?my informacj? o istnieniu filmu dokumentalnego z 1944 r. zawieraj?cego kadry znad Drw?cy. Z tre?ci opisu 8 mm ta?my filmowej wynika?o, ?e zawiera uj?cia nakr?cone m.in. w Golubiu i Lubiczu. Mia?y one przedstawia? wczesnych studentw Politechniki Gda?skiej, ktrzy w sierpniu 1944 r. przyjechali poci?giem do Golubia. Nast?pnie przemie?cili si? do Lubicza, aby uczestniczy? w budowie ziemnych umocnie? na linii Drw?cy, przygotowywanych przez Niemcw w celu zatrzymania przewidywanej kontrofensywy wojsk sowieckich.
Pocz?tkowe rozmowy z komercyjn? firm? z Kolonii nie przynios?y oczekiwanego przez nas rezultatu. Prezes niemieckiej firmy przez d?ugie miesi?ce nie widzia? potrzeby samodzielnej dygitalizacji posiadanego materia?u filmowego, gdy? w obszarze jego komercyjno-historycznych zainteresowa? nie pozostawa?y materia?y z terenu dawnego Okr?gu Rzeszy Gda?sk - Prusy Zachodnie. Dopiero fakt w??czenia do prowadzonych negocjacji naszego niemieckiego pomocnika - Jakuba, znanego w Hamburgu architekta i jednocze?nie pasjonata genealogii z korzeniami rodzinnymi w Lipnie, zaowocowa? konkretnymi ustaleniami biznesowymi, a mianowicie okre?leniem ca?kowitych kosztw dygitalizacji oraz wykupienia licencji na publiczne pokazy filmu. Jednak?e nadal nie wiedzieli?my co przedstawiaj? poszczeglne klatki ta?my filmowej. Praktycznie starali?my si? o pozyskanie filmu w ciemno, bez mo?liwo?ci zobaczenia i upewnienia si?, czy faktycznie zawiera widoki pozostaj?ce w naszym historycznym zainteresowaniu.
Na pocz?tku bie??cego roku zwrcili?my si? do Szymona Wi?niewskiego, znanego golubsko-dobrzy?skiego regionalisty, o pomoc w znalezieniu lokalnego sponsora, ktry zechcia?by zaufa? naszej intuicji, ?e jest to unikatowy materia? archiwalny i jednocze?nie sfinansowa?by znane ju? wwczas koszty jego pozyskania.
W lutym br. sprawa zosta?a zako?czona po naszej my?li, czyli nieznany dot?d historykom film znalaz? si? w r?kach regionalistw z Golubia-Dobrzynia, a rol? lokalnego mecenasa opisywanego przedsi?wzi?cia zechcia? przyj?? Piotr Orfin, ktremu nale?? si? gor?ce podzi?kowania. Serdeczne podzi?kowania nale?? si? rwnie? Jakubowi i Szymonowi, ktrzy przyczynili si? do sfinalizowaniu lokalnej inicjatywy na rzecz upowszechnienia archiwalnego filmu.
Tym oto sposobem 11 maja br. uczestnicy I Zlotu Eksploratorw i Mi?o?nikw Historii zorganizowanego na zamku golubskim przez Stowarzyszenie Historyczno - Eksploracyjne "Przedmo?cie", mieli mo?liwo?? uczestniczenia w pierwszym publicznym pokazie tego filmu, po??czonym z prelekcj? na temat walk na linii Drw?cy w styczniu 1945 r.
Dla osb, ktre dzisiejszego dnia nie mog?y by? obecne w Golubiu-Dobrzyniu mamy dobr? wiadomo??:), niemiecka firma udost?pni?a film na YouTube, ale celowo w zani?onej jako?ci technicznej oraz w?asnym logiem.
Naszym zdaniem, do ciekawszych uj?? nale??
kadry z widokami nieistniej?cego golubskiego dworca kolejowego, a tak?e widok
"Czarnej drogi" i mostu na Drw?cy z dawn? rosyjsk? komor? celn? w
Dobrzyniu w tle.
Jednak?e unikatowymi obrazami s? te
pochodz?ce z Lubicza, z co najmniej z dwch przyczyn. Po pierwsze, po 75 latach
istnieje mo?liwo?? poznania wygl?du i sposobu budowy ziemnych umocnie?
militarnych, ktre przygotowywano na linii Drw?cy w 1944 r. Po drugie, w?rd
budowniczych mo?na prbowa? identyfikowa? dawnych mieszka?cw Lipna i okolic,
ktrych niemiecki okupant wywiz? na przymusowe roboty nad Drw?c?.
Przed zaproszeniem do obejrzenia filmu, w imi? prawdy historycznej nale?y wspomnie?, ?e zarejestrowane obrazy sielsko?ci znad Drw?cy oraz u?yta ?cie?ka d?wi?kowa mog? wywo?ywa? b??dnie wra?enie rzekomej idyllicznej atmosfery panuj?cej w sierpniu 1944 r., a przecie? w tym samym czasie krwawi?a Warszawa, a jej ludno?? prze?ywa?a gehenn?.
Jako puent? tej opowie?ci przytaczamy fragment informacji historycznej, ktr? pisz?cy te s?owa odnalaz? zaledwie 3 tygodnie temu w Archiwum Zawackiej.
W bogatym wojennym ?yciorysie Wies?awa Witeckiego (1923-2009) , ?o?nierza AK, sportowca, wieloletniego nauczyciela, p?niejszego naczelnika miasta Lipna, dzia?acza sportowego i spo?ecznego, by? wojenny epizod, o ktrym nie wiedzieli jego potomkowie, w tym wnuk po mieczu - nasz pomocnik - Jakub.
Z tre?ci archiwalnego dokumentu sporz?dzonego przez W. Witeckiego wynika, cyt.: [...] Pod koniec okupacji zosta?em wywieziony na przymusowe roboty do Lubicza, gdzie kopa?em rowy przeciwczo?gowe. We wrze?niu 1944 roku uciek?em z Lubicza do domu, gdzie ukrywa?em si? [...]
W ten oto sposb nasz pomocnik pomaga? w przedsi?wzi?ciu, ktre jak si? okaza?o po up?ywie kilku miesi?cy, jest powi?zane z wojennym losami jego dziadka.
Zapraszamy do obejrzenia ca?ego filmu. Czas trwania 19:51, w tym Che?mno od 0:54, Kwidzyn od 2:39, Malbork od 3:06, Garcz od 3:37, Grudzi?dz od 7:18, Brodnica od 7:50, Golub i Dobrzy? nad Drw?c? od 8:20, Lubicz od 9:05.
https://www.youtube.com/watch?v=RGX4-kWyzqg
Dariusz Szpejenkowski