DORO?LI  DZIECKU  ZGOTOWALI  TEN  LOS�

Dotychczas du?o napisano, a i obecnie m�wi si? na temat hitlerowskich oboz�w koncentracyjnych na ziemiach polskich. Ostatnie wydarzenia na terenie obozu w O?wi?cimiu z udzia?em prawie s?siad�w naszych krewnych (mieszka?cy Czerniejewic k/Torunia) dowodz?, ?e nie mo?emy zaprzesta? rozm�w o mrocznych czasach ubieg?ego wieku.

Nasi reprezentanci ?rodowiska pedagogicznego - nauczyciele historii, j?zyka polskiego do boju! Macie jeszcze wiele do zrobienia!

Okaza?o si?, i? wyros?o nowe pokolenie analfabet�w, dla kt�rych O?wi?cim-Brzezinka to teren taki sam jak plac budowy, tylko z wi?ksz? ilo?ci? barak�w, gdzie jak co? potrzebujesz to po prostu zabierasz ze sob?.

Niniejszym artyku?em chc? przypomnie? o obozie zapomnianym przez obecne media, szczeg�lnym miejscu ka?ni stworzonej przez niemieckiego okupanta, obozie dla dzieci i m?odzie?y w ?odzi przy ulicy Przemys?owej.

Pozna?em histori? m?odego cz?owieka, kt�rego mogli zna? nasi krewni z Dulska, a kt�ry to nastolatek zgin?? w?a?nie w tym obozie w 1944 r. O jego obozowych losach dowiedzia?em si? niedawno w toku poszukiwa? ?lad�w naszych powinowatych. Do dnia dzisiejszego, wed?ug oficjalnej wersji, historia jego kr�tkiego ?ycia ko?czy?a si? w 1942 r. na drodze z Golubia do W?brze?na, gdzie mia? by? rzekomo zastrzelony przez hitlerowc�w.

Dziecko istota bezbronna, ufaj?ca w nasz? - doros?ych m?dro?? i opieku?czo??, dla nas najwa?niejsza, ale w og�le nie liczy?a si? dla oprawc�w w hitlerowskich mundurach.

Jesieni? 1942 r. zgodnie z rozkazem Reichsfeuhrera SS utworzono ob�z koncentracyjny w ?odzi. Ob�z dla ma?oletnich Polak�w w ?odzi znajdowa? si? w rejonie ulic: Przemys?owej, G�rniczej, Brackiej i Plater.  Urz?dowa nazwa obozu: Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt � prewencyjny ob�z policji bezpiecze?stwa dla m?odzie?y polskiej w ?odzi, stworzona zosta?a na u?ytek zewn?trzny i pozorowa?a, ?e ob�z mia? charakter zapobiegawczy i, ?e chodzi?o o wychowanie dzieci. Rzeczywisto?? by?a jednak inna.

To miejsce mia?o charakter wyniszczaj?cy, a regulaminem oraz warunkami bytowania niczym nie r�?ni?o si? od oboz�w koncentracyjnych dla doros?ych, z tym, ?e wy?ywienie w obozie ?�dzkim by?o gorsze. Zastosowano w nim najta?szy i niewymagaj?cy nak?ad�w inwestycyjnych ?rodek skutecznego wyniszczenia � g?�d.

Zwyk?y dzie? w obozie rozpoczyna? si? o 6 rano a ko?czy? o 22.00. Dzieci szy?y na potrzeby Wehrmachtu chlebaki, tornistry, ?o?nierskie pasy, wyplata?y ze s?omy maty i kosze. Robi?y te? i naprawia?y obuwie z filcu. Pracowa?y w warsztatach iglarskich, gdzie prostowa?y ig?y tkackie, przy kopaniu row�w i walcowaniu dr�g. Miejsce dziewcz?t by?o w pralni, szwalni i kuchni.
Do obozu kierowano dzieci i m?odzie? za r�?ne drobne przewinienia wobec okupanta oraz dzieci bezdomne i pozbawione opieki wskutek aresztowania ich rodzic�w. G?�d, ci??ka praca fizyczna ponad si?y, fatalne warunki sanitarne, brutalne i sadystyczne traktowanie m?odocianych wi??ni�w powodowa?y wysok? ?miertelno??. Racje ?ywno?ciowe by?y g?odowe. Na ?niadanie podawano pajdk? chleba i p�? litra czarnej, gorzkiej kawy, od czasu do czasu pos?odzonej sacharyn?. Trzy razy w miesi?cu dzieci otrzymywa?y ?y?k? marmolady buraczanej lub psuj?cego si? twarogu. Mleka, mi?sa, w?dlin i t?uszczu nie by?o nigdy. Obiad stanowi?o � litra wodnistej zupy z brukwi, li?ci kapusty lub burak�w � zwykle bez ziemniak�w.

W?a?nie do takiego mrocznego miejsca wype?nionego atmosfer? strachu i nienawi?ci, sponiewierania ludzkiej godno?ci, do ?wiata zbrodni trafi? Henryk Kadzi?ski � mieszkaniec Dulska.

Gdzie Dulsk, a gdzie ?�d?, jak tam trafi? i jakie to wielkie przest?pstwo przeciwko III Rzeszy pope?ni? trzynastoletni Heniu � mieszkaniec Dulska?

Henryk Kadzi?ski urodzi? si? 2 wrze?nia 1929 r. w Dulsku. By? wychowywany tylko przez macoch?. Tak jak prawie ka?dy nastolatek marzy? o spokojnym i pe?nym ciep?a domu, domu gdzie m�g? naje?? si? do syta. W rodzinnym domu nie przelewa?o si?, a m?odemu cz?owiekowi by?o trudno zrozumie? realia otaczaj?cego go ?wiata. Zaniedbany, chodzi? g?odny, krad? - aby ?y?.

Panowa?a w�wczas ciemna noc okupacyjnej rzeczywisto?ci, gdzie Polak by? uwa?any za gorszy gatunek rasy ludzkiej, a wr?cz przedmiot, kt�ry po wyeksploatowaniu mo?na by?o odda? na z?om. Zapewne tego nasz bohater nie wiedzia?, gdy? nawet wielu doros?ych nie mog?o ogarn?? otaczaj?cej ich fali bezprawia w wykonaniu ?o?nierzy w hitlerowskich mundurach.

Pewnego dnia, p�?n? jesieni? 1942 r., Heniu Kadzi?ski uda? si? pieszo do Dobrzynia w poszukiwaniu ?ywno?ci, a mo?e i dzieci?cych atrakcji. Jak trafi? do golubskiej piekarni mo?emy tylko domniemywa?, by? g?odny i szuka? jakiejkolwiek ?ywno?ci?

Tam przyw?aszczy? sobie bu?k? i zosta? zatrzymany na gor?cym uczynku przez w?a?ciciela, kt�rym by? nota bene Polak, ale folksdojcz wsp�?pracuj?cy z Niemcami. Oddany do golubskiej siedziby ?andarmerii niemieckiej zosta? demonstracyjnie przywi?zany do motocykla i wleczony z rynku golubskiego w rejon Podzamku. Nast?pnie dostarczono go do W?brze?na, sk?d trafi? do ?�dzkiego obozu. Jeszcze tego samego dnia, w celu zastraszenia mieszka?c�w, rozg?oszono plotk? o rzekomej ?mierci Henia, kt�ry to mia? by? zastrzelony na drodze prowadz?cej do W?brze?na. I taka informacja funkcjonuje do dnia dzisiejszego w?r�d najstarszych mieszka?c�w Golubia-Dobrzynia oraz Dulska.

Bezwzgl?dnie odrzucam ewentualne skojarzenia, i? opisani wy?ej hitlerowcy nie byli a? tacy ?li. Darowali mu ?ycie? Nie, zabili ale nie od razu, bo dzia?ali w systemie, kt�ry zak?ada? wykorzystanie m?odego Polaka jako darmowej si?y roboczej. Przecie? Heniu przed swoja ?mierci? musia? jeszcze szy? chlebaki, pasy b?d? wyplata? s?omiane kosze lub maty. Ta?szej si?y roboczej ni? dzieci ju? nie znano.

        Heniu Kadzi?ski zmar? 18 lutego 1944 r., jak podano w obozowej dokumentacji, na zapalenie p?uc. U wielu dzieci wpisano t? chorob? jako przyczyn? ?mierci. Niedo?ywienie po??czone z ci?g?ym przem?czeniem i przezi?bieniem organizmu sprzyja?o tego typu zachorowaniom. A mo?e stra?niczka tego? obozu przyczyni?a si? do ?mierci naszego bohatera? Przecie? to w?a?nie Sodomia Bayer � ta wyj?tkowa sadystkalubowa?a si? w wywlekaniu chorych dzieci na ?nieg i polewaniu ich zimn? wod?, w wyniku, czego ofiary umiera?y. Nie mia?a lito?ci nawet nad najm?odszymi wi??niami. Kaza?a je ch?osta?, bi?, kopa?, pozbawia?a posi?k�w.

Pomimo wszystkich okoliczno?ci usprawiedliwiaj?cych m?odego cz?owieka, incydent w piekarni nie daje podstawy do stawiania go jako przyk?ad dla obecnego pokolenia nastolatk�w. Nie poddaj?c si? ?atwej pokusie os?du jest mi bli?ej do negacji wszystkich pobudek, kt�rymi kierowa? si? w?a?ciciel piekarni. Powiadamiaj?c hitlerowc�w post?pi? haniebnie. Zachowanie Henia pozostawiam czytelnikowi do indywidualnej oceny.

Osobi?cie uwa?am, ?e z?o?ono?? tej sytuacji wymaga?a w�wczas pochylenia si? nad tym m?odym cz?owiekiem i wyci?gni?cia r?ki w celu udzielenia pomocy. Tak si? nie sta?o, wielka szkoda, ?e Heniu nie spotka? na swojej drodze przyjaznej duszy.

Szkoda ?ycia m?odego cz?owieka, kt�ry w obecnych czasach m�g?by liczy? na wsparcie wielu os�b, a ju? na pewno instytucji do tego powo?anych.

Trzebusz, 12.02.2010 r. , Redaktor

?r�d?a:

1. �Hitlerowski ob�z koncentracyjny dla ma?oletnich w ?odzi�, J�zef Witkowski, wyd. Wroc?aw 1975, str. 300 i 325,

2. Artyku? Katarzyny B?dzi?skiej �Doro?li dzieciom zgotowali ten los�� zamieszczony na stronie www.sp81.edu.lodz.pl,

3. Artyku? �Bohaterowie Dulska� zamieszczony na internetowej stronie parafii pw. Wniebowzi?cia NMP w Dulsku, www.parafiadulsk.livenet.pl