Fryderyk Chopin
••niedziela•, 14 •marca• 2010 21:02• |
FRYDERYK CHOPIN
W?RD NASZYCH PRZODKW
WST?P
Fryderyk Chopin to nasz najwarto?ciowszy muzyczny skarb narodowy, a trwaj?cy jubileusz 200 rocznicy jego urodzin jest znakomit? okazj?, ?eby ten skarb pomno?y?. Tym artyku?em i nasz portal w??cza si? w obchody Roku Chopinowskiego 2010 jednego z najwa?niejszych wydarze? promuj?cych Polsk? i jej kultur? na ?wiecie.
Przedstawiciel naszej rodziny pozna? Fryderyka Chopina w trakcie dwukrotnego pobytu artysty na ziemi dobrzy?skiej w latach 1824-1825.
Mo?e wyda? si? zaskakuj?cym, w jak to sposb nasz protoplasta, przecie? pochodzenia ch?opskiego, mia? mo?liwo?? s?ysze?, a mo?e nawet uczestniczy? w koncercie najwybitniejszego kompozytora oraz wirtuoza fortepianu.
Wydaje si? zaskakuj?ce i niemo?liwe? Pocz?tkowo te? tak my?la?em. Dopiero po przewertowaniu wielu dokumentw mog? powiedzie?, ?e zapraszam w pasjonuj?c? wypraw? w przesz?o?? naszej rodziny. Opisa?em tylko i wy??cznie potwierdzone fakty, wydarzenia autentyczne. Niniejszy artyku? to jedna z ciekawszych historii naszej rodziny z udzia?em, jak napisa? Cyprian Kamil Norwid: Rodem Warszawianina, sercem Polaka, talentem ?wiata obywatela Fryderyka Chopina
W VIII-IX 1824 roku i 1825 roku 14-letni Fryderyk Chopin sp?dzi? wakacje na terenie ziemi dobrzy?skiej. Przebywa? w Szafarni, maj?tku Dziewanowskich. Trafi? tam dzi?ki znajomo?ci z Dominikiem Dziewanowskim. Zosta? zaproszony przez ojca Dominika - Juliusza Dziewanowskiego.
Rodzice Chopina po przeprowadzce ze ?elazowej Woli do Warszawy za?o?yli pensjonat dla uczniw Liceum Warszawskiego, rodzaj bursy dla synw zamo?nych obywateli ziemskich. W tym pensjonacie, gdzie dodatkowo uczono j?zykw obcych oraz gry na fortepianie, mieszkali Dominik Dziewanowski z Szafarni oraz Jan Bia?ob?ocki - pasierb Antoniego Wybranieckiego w?a?ciciela Soko?owa. To w?a?nie synowie w?a?cicieli ziemskich ziemi dobrzy?skiej zaprzyja?nili si? z synem w?a?ciciela pensjonatu i przyja?? ta trwa?a do ko?ca ?ycia.
Pobyty na wsi wed?ug wczesnej wiedzy lekarskiej traktowano jako konieczn? kuracj? dla podratowania zdrowia, a m?ody Fryderyk Frycek by? chorowity i jego rodzice wierzyli, i? pobyt z dala od Warszawy wzmocni jego zdrowie.
Frycek ju? w wieku o?miu lat wyst?powa? publicznie i traktowano go jako cudowne i zdolne dziecko. W wieku jedenastu lat skomponowa? Poloneza As-dur, by? pieszczochem warszawskich salonw, ktrego urzeka?a magia ?ycia salonowego.
W czasie pobytu w Szafarni w dni powszednie obserwowa? i ws?uchiwa? si? w ?ycie wiejskie. Wszystko wydawa?o mu si? interesuj?ce, pocz?wszy od swawoli zwierz?t domowych, zachowa? s?u?by dworskiej, a sko?czywszy na bjkach w?o?cian. Fascynowa? go ?wiat muzyki ludowej. Pilnie ws?uchiwa? si? jak wiejskie dziewczyny ?piewa?y o mi?o?ci lub starsze kobiety zawodzi?y w polu oraz pods?uchiwa? pijackich ?pieww dochodz?cych z karczmy. Zapisywa? wiejskie przy?piewki. W dni ?wi?teczne wa?nym elementem wiejskiego obyczaju by?o odwiedzanie znajomych. I tak m?ody Chopin razem z Dziewanowskimi odwiedzali okoliczne maj?tki dworskie. Byli go??mi w Soko?owie, Boche?cu, P?onnym, Radominie, R?twinach, Bia?kowie, Ugoszczu oraz w Dulsku. W czasie wizyt poznawa? nowych ludzi, ktrym prezentowa? swoje zdolno?ci muzyczne.
W tym czasie w?a?cicielem 5183 morgowego maj?tku w Dulsku by? Jzef Wysocki ?onaty z crk? Antoniego Wybranieckiego w?a?ciciela Soko?owa.
W czasie odwiedzin go?ci w ka?dym dworku czy te? pa?acu, rwnie? w dworze dulskim, najbli?ej go?ci przebywa?a tzw. s?u?ba pa?acowa. Do niej zalicza? si? lokaj, bona (nauczycielka ucz?ca dzieci dziedzica), pokojwka, kamerdyner, kucharz oraz stangret zazwyczaj przystojny m??czyzna w specjalnym stroju i kapeluszu powo??cy dziedzica i jego rodzin? karet?, bryczk? lub saniami.
W tamtym czasie lokajem w dulskim dworze by? nasz protoplasta Marcin Szpejankowski. To on zapewne aktywnie uczestniczy? w przygotowaniach do przyj?cia go?ci z Szafarni z m?odym Chopinem oraz Wybranieckich z Soko?owa. Tylko on mg? obs?ugiwa? przyjezdnych i przebywa? przy nich najbli?ej jak tylko mog?a s?u?ba dworska. Je?eli nawet nie dane mu by?o osobi?cie uczestniczy? w mini koncercie Chopina, to na pewno s?ysza? muzyk? z salonu dochodz?c? do pozosta?ych pomieszcze? pa?acowych, tym bardziej, ?e odwiedziny odbywa?y si? w porze letniej, to jest przy uchylonych lub otwartych oknach.
Nie posiadamy materialnych ?ladw wspomnie? naszego Marcina, ale wizyta go?cia z Warszawy musia?a na d?ugo zapa?? w jego pami?ci gdy?, na co dzie? dwr dulski nie go?ci? takich znamienitych i artystycznie uzdolnionych go?ci. Tym bardziej, ?e Frycek mia? zaledwie 14 lat, co jeszcze bardziej musia?o pot?gowa? ciekawo?? s?u?by dworskiej. Zarwno dla Jzefa Wysockiego jak i jego rodziny oraz s?u?by pa?acowej musia?o to by? wydarzenie jeszcze d?ugo komentowane po wyje?dzie go?cia.
Za to wspomnienia z wizyt w maj?tkach ziemi dobrzy?skiej pozostawi? po sobie Fryderyk Chopin, ktry w listach do rodzicw na bie??co informowa? o prze?yciach wakacyjnych. Stworzy? on na wzr Kuriera Warszawskiego Kurier Szafarski. By? to rodzaj pisemka zawieraj?cego wiadomo?ci krajowe i zagraniczne. W tonie ?artobliwym opisywa? codzienne prze?ycia. Do dnia dzisiejszego zachowa?y si? jedynie cztery numery tego pisma. Zapewne w jednym z numerw opisa? swj pobyt w 1824 roku w Golubiu, gdzie w czasie wycieczki z Dziewanowskimi odwiedzi? zamek Anny Wazwny, siostry krla Zygmunta III Wazy.
Jak podawa? w 1899 roku w Echach P?ockich i ?om?y?skich Jzef Zieli?ski powinowaty Dziewanowskich, w czasie wycieczki do Golubia mia?a miejsce zabawna historia. Wwczas budowano ko?ci? ewangelicki, do ktrego zasz?o ca?e towarzystwo Dziewanowskich z Chopinem, by go obejrze?. We wn?trzu wyka?czanej w?a?nie ?wi?tyni m?ody Frycek z Dominikiem Dziewanowskim weszli na ambon?. Fryderyk zacz?? ?artobliwie udwa? pastora przemawiaj?c ?aman? z niemiecka polszczyzn?, a m?ody Dziewanowski w?o?y? r?ce w r?kawy Frycka i zastosowa? najkomiczniejsz? gestykulacj? do tej przemowy. Opisany ?art ubawi? ca?e towarzystwo oraz robotnikw, ktrzy pok?adali si? ze ?miechu.
Pobyt w Szafarni i okolicznych maj?tkach, a co si? z tym wi?za?o mo?liwo?? poznania kultury ludowej ziemi dobrzy?skiej prze?o?y?o si? ostatecznie na kszta?towanie muzyczne m?odego Chopina. Tam stworzy? Mazurka a-moll, op.17 oraz utwr ?ydek. Do ko?ca swojego ?ycia, nawet na emigracji we Francji pisa? w listach o pi?knych chwilach prze?ytych na ziemi dobrzy?skiej i wraca? do wspomnie? z pobytu w Szafarni i okolicach.
Redaktor, 14.03.2010r.
?rod?a:
1.artyku? Wakacje Fryderyka Chopina w wojewdztwie p?ockim , Anny Marii Stogowskiej, wyd. ZNAJ kwartalnik artystyczno-naukowy, Nr 5 grudzie? 2009 - luty 2010,
2. artyku? Jak trafi? tu Chopin, Szymona Wi?niewskiego,
3. Genealogia ziemia?stwa Ziemi Dobrzy?skiej XIX XX wieku, Piotr Ga?kowski, wyd. Muzeum Ziemi Dobrzy?skiej, Rypin 1997,
4. Pami?tniki Natalisa Sulerzyskiego by?ego pos?a Ziemi Pruskiej na Sejm Berli?ski opracowanie S?awomira Kalembki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1985,